قلعه الموت، که با نامهای دژ الموت یا قلعه حسن صباح نیز شناخته میشود، تنها یک بنای تاریخی نیست؛ بلکه نمادی از یک دوره پر رمز و راز و مهم در تاریخ ایران است. این دژ مستحکم بر فراز صخرهای غیرقابل نفوذ در دل کوههای البرز، سالها پایتخت دولت اسماعیلیان و مقر فرماندهی حسن صباح، شخصیت مرموز و قدرتمند آن عصر بود.
اگر قصد سفر به استان قزوین و بازدید از این اثر شگفتانگیز را دارید، این مقاله راهنمای جامع شما خواهد بود. در ادامه دقیقاً خواهید دانست که قلعه الموت کجاست، چگونه باید به آن دسترسی پیدا کنید، چه داستانی در پس دیوارهای آن پنهان است و در اطراف آن چه دیدنیهایی انتظار شما را میکشند.
قلعه الموت کجاست؟ موقعیت جغرافیایی دقیق دژ حسن صباح
قلعه الموت در منطقه تاریخی و کوهستانی الموت در استان قزوین واقع شده است. این منطقه به دو بخش الموت شرقی و غربی تقسیم میشود و قلعه در بخش شرقی آن قرار دارد.
|
ویژگی جغرافیایی |
مشخصات دقیق |
|
استان |
قزوین |
| منطقه |
الموت (بخش شرقی) |
|
روستای مجاور |
شمال شرقی روستای گازرخان (گازرخان نگین منطقه الموت است) |
| ارتفاع از سطح دریا |
حدود ۲,۱۶۳ متر |
|
فاصله تا شهر قزوین |
تقریباً ۱۰۵ کیلومتر |
| فاصله تا تهران |
تقریباً ۲۴۰ کیلومتر (حدود ۴ ساعت رانندگی) |
لوکیشن قلعه الموت و موقعیت استراتژیک این قلعه بر بلندای یک صخره با پرتگاههای عمیق، آن را در طول تاریخ به دژی تسخیرناپذیر تبدیل کرده بود.
دسترسی به قلعه الموت: مسیر پلهها و کوهپیمایی
برای رسیدن به دژ اصلی، پس از رسیدن به روستای گازرخان، باید خود را برای یک مسیر کوهپیمایی و پلهنوردی کوتاه اما نسبتاً شیبدار آماده کنید.
- تعداد پلهها: ورودی اصلی قلعه حدود ۴۰۰ تا ۴۵۰ پله سنگی دارد.
- زمان کوهپیمایی: حدود ۳۰ تا ۴۵ دقیقه پیادهروی لازم است تا به بالای قلعه برسید.
- پاداش سفر: منظره بینظیر و تماشایی دشت گازرخان و رودخانه اندج از بالای قلعه، خستگی مسیر را از تن شما بیرون میکند.
تاریخچه شگفتانگیز قلعه الموت: از آشیانه عقاب تا مقر اسماعیلیه
نام الموت در زبان محلی (تاتی) به معنای “آشیانه عقاب” است و قدمت ساخت آن به دوران قبل از اسلام برمیگردد. اما مهمترین دوران تاریخی این قلعه، همنشینی نام آن با حسن صباح است.
حسن صباح و تأسیس دولت اسماعیلیه
در سال ۴۸۳ هجری قمری، حسن صباح، رهبر فرقه اسماعیلیه نزاری، توانست با یک استراتژی هوشمندانه و بدون خونریزی، این قلعه را تصرف کند. او به مدت ۳۵ سال در این دژ اقامت داشت و آن را به مرکز فرماندهی و مغز متفکر دولت اسماعیلیه تبدیل کرد.
- حکومت ۱۶۶ ساله: قلعه الموت برای بیش از یک قرن و نیم (از ۴۸۳ تا ۶۵۴ ه.ق) پایتخت این فرقه بود.
- کتابخانه بزرگ: اسماعیلیان در این دژ دارای کتابخانهای عظیم بودند که مجموعهای ارزشمند از دانش و علوم زمان خود را در خود جای داده بود.
- تسخیر توسط مغولان: شکوه و عظمت این قلعه در سال ۶۵۴ هجری قمری توسط هلاکوخان مغول پایان یافت. مغولان پس از تسخیر، دژ را تخریب و کتابخانه بزرگ آن را به آتش کشیدند.
وجه تسمیه دژ الموت
بر اساس روایات تاریخی، وجه تسمیه دژ الموت به شرح زیر است:
- آشیانه عقاب: در زبان تاتی، “اَلُه” به معنای عقاب و “آموت” به معنای آشیانه و لانه است. این نام به دلیل ارتفاع زیاد و غیرقابل دسترسی بودن قلعه انتخاب شده است.
- تعلیم عقاب: برخی دیگر معتقدند این نام به معنای عقاب تعلیم داده شده یا دستآموز است.
معماری قلعه الموت: دژی نظامی با دفاع طبیعی
اگرچه قلعه پس از حمله مغولان و حوادث طبیعی آسیبهای زیادی دیده است، اما بقایای آن نشاندهنده معماری نظامی فوقالعاده هوشمندانه آن دوران است.
|
بخشهای قلعه |
توضیحات معماری |
| قلعه بالا (جورقلا) |
بخش غربی و مرتفعتر قلعه. شامل ساختمانهای اصلی و برجهای دیدبانی بوده است. |
|
قلعه پایین (پیلاقلا) |
بخش شرقی قلعه که برای امور اداری، انبار و سکونت مورد استفاده قرار میگرفته است. |
| ورودی اصلی |
تنها یک راه ورودی در بخش شمال شرقی قلعه وجود داشته که مسیر صعبالعبوری داشته است. |
|
خندق دفاعی |
در دامنه جنوبی کوه، خندقی با طول ۵۰ متر و عرض ۲ متر در دل صخره کنده شده بود که نفوذ به قلعه را تقریباً غیرممکن میکرد. |
| سیستم آبرسانی |
وجود آبانبارهای کنده شده در دل سنگها برای ذخیره آب چشمهها و برف، نشاندهنده توانایی قلعه در تحمل محاصرههای طولانی بوده است. |
راهنمای سفر و بازدید: نکات ضروری قبل از رفتن به دژ الموت
برای داشتن تجربهای لذتبخش از بازدید قلعه حسن صباح، به موارد زیر توجه کنید:
بهترین زمان سفر به قلعه الموت
- بهار و اوایل پاییز: بهترین زمان برای بازدید است. هوا معتدل و طبیعت منطقه الموت غرق در زیبایی است.
- تابستان: هوا گرم است، اما برای کوهپیمایی مناسب است. حتماً آب کافی همراه داشته باشید.
- زمستان: به دلیل بارش سنگین برف، مسیر دسترسی و پلهها بسیار لغزنده و صعبالعبور میشوند و سفر توصیه نمیشود.
وسایل ضروری برای کوهپیمایی
- کفش مناسب کوهپیمایی یا پیادهروی با آج مناسب
- آب آشامیدنی به مقدار کافی (حداقل ۱ لیتر)
- کلاه آفتابگیر، عینک دودی و کرم ضد آفتاب
- تنقلات پر انرژی مانند خرما، مغزها یا شکلات
- یک دوربین خوب برای ثبت منظره شگفتانگیز دشت الموت
جاذبههای گردشگری اطراف قلعه الموت قزوین
سفر به الموت را فقط به بازدید از قلعه محدود نکنید. منطقه الموت و قزوین دارای دیدنیهای طبیعی و تاریخی فراوانی هستند.
|
جاذبه |
فاصله تقریبی از قلعه |
توضیحات |
|
دریاچه اوان |
حدود ۳۰ کیلومتر | نگین طبیعی الموت، یک دریاچه کوهستانی زیبا و مناسب برای پیکنیک و قایقرانی. |
| قلعه لمبسر | حدود ۵۰ کیلومتر |
دومین دژ مهم اسماعیلیان در منطقه الموت، با قدمتی که به دوره ساسانی بازمیگردد. |
|
روستای گازرخان |
در مجاورت قلعه | بزرگترین و زیباترین روستای الموت شرقی با بافتی تاریخی و کوچه باغهای دلنشین. |
| غار ولی | کمتر از ۱۰ کیلومتر |
غاری تاریخی و دیدنی برای علاقهمندان به طبیعتگردی. |
اگر زمان کافی دارید، پیشنهاد میکنیم حتماً از سایر جاهای دیدنی قزوین از جمله سرای سعدالسلطنه، کاخ چهلستون قزوین و روستای آتان یکی از روستاهای اطراف قزوین نیز دیدن کنید.
شکوهی بر فراز البرز
قلعه الموت بیش از یک خرابه تاریخی است؛ این دژ، یادگار ۱۶۶ سال مبارزه، دانش و اسرار ناگفته فرقه اسماعیلیه به رهبری حسن صباح است. اگرچه مسیر دسترسی به این دژ سنگی پر از پله و شیب است، اما چشمانداز خیرهکننده آن از فراز کوهستانهای البرز و حس قدم زدن در مرکز قدرت یکی از مرموزترین فرقههای تاریخ، قطعاً ارزش این ماجراجویی را دارد. سفر به الموت، سفری در دل تاریخ و طبیعت بکر ایران است.
